15 Nisan 2014 Salı

Stilo Deniz Feneri




                                                                          



Alanya - Stilo deniz feneri arası 3.367 km. Rozewie deniz fenerinden sonra 213 no'lu yolu takip ettiniz ve  1 saatlik yolculuğun ardından (53 km) Wejherowo ilçesi topraklarında bulunan Sasino köyünü geçerek Stilo burnuna adını veren eski adıyla Stilo şimdiki adıyla küçük Osetnik yerleşkesine geldiniz. Hala Pomeranya Voyvodalığı topraklarındasınız ve kar yağışı vefalı bir dost gibi sizi takip etmekte.




Hatırlatayım, Pomeranya Slav dillerinde "po more" yani "denizdeki ülke ya da topraklar" anlamına gelir ki önce 1772'de Prusya krallığı, ardından 1871'de Alman İmparatorluğuna dahil olan bölge, 1919 Versay Barışı ile pek bir sevdiğimiz Polonya Cumhuriyetine iade edilmiştir. Şu anda 54°47'12" N 17°44'02" E koordinatlarındasınız ve Lehistan kıyılarında başı ağaçlarla derde girmeyen ender deniz fenerlerinden, meşakkatli yolu, sıradışı mimarisi ve rengi ile Stilo deniz fenerine ve de bana bakmaktasınız.





19. yüzyılın ikinci yarısında Avrupaya hakim karmaşık siyasi yapının sonucu olarak pek çok ülke bir taraftan savaş gemisi filolarını güçlendirmek diğer taraftan hızla gelişen endüstri ve ticaret nedeniyle ticari filolarını geliştirmek için yelkenli ve buharlı gemi inşaasına girişmişlerdi. Bu gelişmeye paralel olarak seyir güvenliği sorunu baş gösterince deniz feneri inşaası zorunluluk haline geldi. 1870 -71 savaşlarında Prusya'ya yenilen Fransanın ödemek zorunda kaldığı 5 milyar altın frank, hem Prusya ekonomisini düzeltmiş hem de fener inşaası için gerekli finansmanın sağlanmasına katkıda bulunmuştu. 1871 -1914 yılları arasında baltık kıyılarında inşaa edilen fenerleden birisi de stilo deniz feneridir. 1901 yılında yapımı karalaştırılan Fener sis düdüğü ile birlikte inşaa edilmiş olup Rozewie ( Rixhöft ) ve Czołpino ( Scholpin ) Fenerlerinin tam ortasında yer alan Stilo mezrası yakınlarında kıyıdan yaklaşık 1 km geride ve deniz seviyesinden 40 m yukarıda yer alan kumul bir tepe üzerine inşaa edilmiştir.





Prusyalı Mühendis Walter Körte tarafından ilk dizaynı yapılan ve bazı plan tadilatlarıyla değişikliğe uğrayan Fenerin 1904 yılında başlayan inşaatı 1906 yılında bitmiş ve 10.000 Mark'ı optik malzemeler için olmak üzere 80.000 Mark'a malolmuştur.





33,40 m yüksekliğindeki 10 katlı ve 122 merdivenli metal kule, Onaltıgen olup temelde 7.3 m çapında 5 basamakla çıkılan granit bir kaideye basar ancak konik yapısı nedeniyle bu genişlik Fener odasının hemen altında 3.9 metreye düşer. Fener kulesi, konik yapıyı oluşturabilmek için genel fener inşaa malzemelerinden farklı olarak her biri 95 cm yüksekliğinde ancak alt ve üstlerinin genişliği farklı, 1.5 cm kalınlığında çelik döküm levhalardan inşaa edilmiştir. Almanya'da, Isselburg döküm atelyelerinde üretilen bu yamuk formlu ve birbirine vidalarla tutturulan plakaların arasında, yağmur suyuna karşı izalasyon sağlamak için, kurşun kullanılmıştır. Kulenin merkezinde merdivenlerin tutturulduğu çelik bir merkezi sütun yer alır.
Oldukça karaktersitik bir renge sahip fener, aşağıdan yukarıya 1/3 Siyah, 1/3 Beyaz ve 1/3 Kırmızı olarak boyanmıştır. Fener odası ve Alt Galeri yine beyaz olarak boyanmıştır.




1906 yılında hizmete girdiğinde sahip olduğu 2500 mm odak uzaklığına ve gaz lambasından elde edilen ışık kaynağına sahip katadioptrik sistem frensel lens, 1930 tadilatıyla ışık kaynağı olarak 1000 watt lık lamba kullanmaya başlamış, 1975 yılında ise Frensel lens yerini günümüzde hala kullanılan ve ışık kaynağını 3 panel üzerine yerleştirilmiş toplam 24 halojen lambadan sağlayan yeni grup çakarlı sisteme bırakmıştır.






Her iki dünya savaşından da önemli bir hasar almadan çıkmayı başaran 75 m odak yüksekliğine sahip  bu özel kıyı fenerinin ışık karakteristiği grup çakarlı Fl(3)W 12 ve açılımı  [0.1+(3.0) + 0.1+ (3.0) + 0.1 + (5.7) = 12] şeklinde olup görünme mesafesi 23,5 Deniz Mili yani yaklaşık 43,5 km'dir.

 





Fenere ait Uluslararası kod ve numaralar; ARLHS (Amateur Radio Lighthouse Society) kodu POL-017,  Admiralty Kodu (Deniz Fenerleri ve Sis İşaretçileri Listesi /Admiralty List of Lights and Fog Signals) C-2954 ve NGA kodu ise 6632 olarak bilinir.





Çam ormanlarından 1 km tırmanmayı göze alan sen ölümlü için vaadettikleri, peşinden sürüklediğin güzelle mukayese götürmez ise de,  bu karlı yolun sonunda gözümüzün gördüğü en güzel fenerlerden biri gizli. Yani, aşkın sihirli şarkısı yüzlerce dildedir, Polonya neş'esiyle bu öğle bu yoldadır :)



12 Mayıs 2013 Pazar

Rozewie Deniz Feneri



  


 


Alanya - Rozewie Deniz Feneri arası 3.347 km. Jastarnia'dan yaklaşık 38 km Batı yönünde ilerlediniz ve Władysławowo kavşağından 215 no'lu yola dönerek
 Pomeranya Voyvodalığının Puck İlçesine bağlı, Cermen lisanında  "Großendorf", Kaşubya Lisanında "Wiôlgô Wies" olarak adlandırılan, belediyesi sınırları içinde yer alan Rozewie adlı burnun hemen gerisindeki yükseltiye ayak bastınız. Polonyalı denizciler tarafından "Fakirler Burnu" olarak adlandırılan yöre, uzun süre Polonyanın en kuzey ucu olarak kabul edilmiştir. Eski zamanlarda  Rosenhoupt (ya da Rosehaupt) olarak bilinen burun, Baltık denizinde seyreden gemiler ve balıkçılar için en önemli kerteriz noktalarından biri olagelmiştir.


 


Önce biraz tarih; 1772 yılındaki Polonyanın ilk taksimi ardından Prusya Krallığı topraklarına katılan bölge, tarihsel olarak da Pomeranya olarak bilinir. 1800-1815 yılları arasında Napolyon savaşları olarak adlandırılan garip koalisyonlar döneminde Fransız işgaline uğrayan ve 1871 yılı itibariyle Alman İmparatorluğuna dahil olan Pomeranya, nihayet 1918 Versay Barış Antlaşması maddeleri uyarınca 123 yıl sonra yeniden Polonya topraklarına katıldı. Tüm bu bilgileri aklımızda tuttunuz ve 12,50 Hektarlık özel bir yaban hayatı koruma bölgesinin devasa kayın ağaçları arasında kırmızı-beyaz rengi (fenerin Polonyalı olduğunu vurgulamak için olsa gerek) ve farklı mimarisiyle sizi ve sinirli şoförünüzü çağıran fenerlere yaklaştınız. Şu anda 54 ° 49'54 "N 18 ° 20'20" E koordinatlarındasınız ve büyüyen ağaçlar yüzünden, ki Polonya kıyılarındaki fenerlerin trajikomik ve bir o kadar şık kaderidir, kulesi iki defa yükseltilen bilinen adıyla Rozewie, resmi adıyla Stefan Żeromski deniz fenerine bakmaktasınız.


    

XV. yüzyıl'a ait bir Flaman seyir kaydında Resehoned olarak adlandırılan burunda deniz fenerine ait en eski kayda Puck körfezini gösteren bir İsveç haritası üzerinde rastlanır. Polonyanın 1795 yılındaki üçüncü taksimi sırasında bir süreliğine ışık yakılmadığı ve bunun pek çok kazaya neden olduğu aktarılır. Öyle ki 1807 yılındaki bir fırtına sırasında, Gdansk limanına giden ve Napolyonun Ruslarla çarpışan Grande Armée'si için malzeme taşıyan 14 Fransız destek gemisi Rozewie ve Hel ışıklarını birbirine karıştırarak batınca,  üzerinde geceleri kömür ateşi yakılan bir platformun yerine Modern bir deniz feneri inşa edilmesi planlanmış, 1821-1822 yılları arasında tamamlanan fener 15 Kasım 1822 tarihinde işletmeye alınmıştır. Deniz seviyesinden 54 m yükseklikte yer alan 21.3 m yüksekliğindeki yuvarlak, beyaz renkli ilk kule tuğladan inşa edilmişti ve kızılkahverengi bir çatı ve siyah bir galeriye sahipti. İlk yıllarda yakıt olarak kanola çekirdeği yağı yakılan 15 adet Argand  lambasından elde edilen ışığın şiddetini yükseltmek için kullanılan 15 parabol yansıtıcı 1866 yılında yerini Fresnel bir lens'e bırakmıştır.




1874 yılında Czołpino deniz fenerinin inşaası ile birlikte ortaya çıkan karışıklığı önlemek ve burnun önemini vurgulamak adına, aynı odak yüksekliğine yani 70,3 m yüksekliğe sahip ikinci bir kule, eski kulenin 190 m uzağına inşaa edildi. 1875 yılında inşaa edilen yeni kule aynı optik cihazlarla donatılmıştı ve elbette eski kule ile tıpa tıp aynı ışık karakteristiğine ve yüksekliğine sahip olacaktı. Yeni fenerde ışık, bitkisel bir yağ olan kanola yerine petrol türevi olan kerosen kullanılarak elde ediliyordu. İnşaa edildiği 1875  yılından kullanım dışı kaldığı 1919 yılına kadar  Rozewie burnunda iki adet deniz feneri hizmet vermiştir. 




1896 yılına gelindiğinde eski fener, inşaa edildiği burnun dalgalar tarafından yılda iki metreye varan aşındırması nedeniyle, yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kalınca taş ve beton kullanılarak erozyon önleme çalışması yapıldı ve böylece fenerin güvenliği sağlanmış oldu.1910 yılında artık kayın ağaçları oldukça büyümüş ve fenerin görünürlüğünü engellemeye başlamıştı. Ağaçları kesmek yerine, ki bu benim de dahil olduğum millet için pratik bir çözüm olurdu, dört katlı tuğla kule üzerinde koni şeklinde çelik döküm bir parça yerleştirilerek fener kulesinin boyu 5 m yükseltildi. Artık fenerin odak yüksekliği 75,2 m idi. Taş bina beyaz rengini korumaya devam etti ancak çelik döküm kule kırmızıya boyandı. Yükseltme işlemiyle paralel olarak fener modernize edildi ve elektrikle beslenen 3000 Wattlık ampule sahip, çakar bir ışık kaynağı yerleştirildi. Fener artık üç personel tarafından idare edilmeye başlandı. Modernizasyonun ardından komşu deniz fenerlerinden daha kolay ayırt edilmeye başlanmasıyla birlikte yeni fener kulesine ihtiyaç ortadan kalktı ve bu kuleye ait optik cihazlar sökülerek fener kullanım dışı bırakıldı.




Elbette ağaçlar büyümeye devam etti ve nihayet 26 Ekim 1978 günü, safak ve gün batımı arasında geçen süre içerisinde, Mostostal Gdanks firması tarafından Wisła tersanelerinde inşaa edilen 7.96 m yüksekliğinde ve 3.5 m çapındaki çelik silindir kule ile fenerin yüksekliği son bir kez daha arttırıldı ve kule bu günkü görünümünü aldı. Tüm bu işlemlerin ardından fenerin kule yüksekliği 33 m, odak yüksekliği 83,2, ışığının görünme mesafesi ise 26 deniz mili (48,15 km) mesafeye ulaşmıştır.

 


Yükseltme işlemi sırasında fenerin optik sistemi değiştirilmiş ve Fresnel lens sökülerek yerini halojen lambalara bırakmıştır. Lambalar dışardan müdahaleyi gerektirmeyecek şekilde fotodedektör yardımıyla kendiliğinden devreye girmektedir. Günümüzde fenerin ziyarete açık 4 katlı tuğla kulesi, sergilenen eserler arasında Stilo ve Rozewie fenerlerine ait Fresnel lensler ve eski Alman Deniz feneri gemisi Adlergrund'a ait laterna'nın da bulunduğu bir deniz feneri müzesi olarak hizmet vermektedir. 

 


Helezonik demir merdivenlerle ulaşılan Fener odasında, 84 x 94 cm ebatlarındaki dikdörtgen, iki taraflı bir devvar panel üzerine yerleştirilmiş ve her biri 17 cm çapında ve 200 W gücünde 40 halojen lamba ile donatılmış fener ışığı bulunur. Panelin her bir yüzünde yer alan 20 lamba aynı anda 0.1 s boyunca çakarak fenerin ışık karakterini oluştururlar. 




Urząd Morski w Gdyni (Gdynia Denizcilik Bürosu ) tarafından işletilen Fenerin Işık karakteri Fl.W. 3 sn şeklindedir ve açılımı 0.1 s beyaz ışık, 2.9 s karanlık, şeklindedir. Böyle bir karakter, haritalar üzerinde  Fl W 3s 83m 26NM şelinde gösterilir. Fenere ait Uluslararası kod ve numaralar; ARLHS (Amateur Radio Lighthouse Society) kodu POL-016,  Admiralty Kodu (Deniz Fenerleri ve Sis İşaretçileri Listesi /Admiralty List of Lights and Fog Signals) C-2960 ve NGA kodu ise 6636 olarak bilinir. Fener mors alfabesi ile kodu ise
RO (• - • --- ). şeklindedir.


 

Polonya yazının vicdanı ("sumieniem polskiej literatury") Stefan Żeromski tarafından1920-24 yılları arasında zaman zaman ikametgah olarak kullanılan, Baltık denizine uzanan hep duyduğunuz, söylediğiniz eski şarkıdaki karlı bir kayın ormanı içinde bir kızıl fener. Lehistan ülkesinin en kuzey ucunda, tam da bu ayazda, kızıllıktan yana şanslı gönlünüz için gelsin ; 
“Gdybyś kiedy we śnie poczuła, że oczy moje już nie patrzą na ciebie z miłością, wiedz, żem żyć przestał.”